Oleje

Tłuszcze występujące w przyrodzie składają się z różnych kwasów tłuszczowych. Wyróżniamy następujące kwasy tłuszczowe:

  • NASYCONE – Są to tłuszcze, w których dominują kwasy tłuszczowe nasycone, w całości zawierają też pewną ilość kwasów jednonienasyconych i wielonienasyconych. Organizm sam może je syntetyzować ( wytworzyć ) nawet jak ich nie dostarczamy z pożywieniem.
  • JEDNONIENASYCONE – zawierają tylko jedno wiązanie podwójne i dlatego nazywamy je jednonienasyconymi (mononienasyconymi). Organizm sam może je syntetyzować ( wytworzyć ).
  • WIELONIENASYCONE – tłuszcze w których przeważają kwasy tłuszczowe nienasycone nazywamy nienasyconymi. Kwasy tłuszczowe wielonienasycone zawierają od 2 do 5 wiązań podwójnych. Do tych należą Niezbędne Nienasycone Kwasy Tłuszczowe ( NNTK ). Organizm człowieka nie może ich wytworzyć i dlatego muszą być pozyskiwane z pożywienia.

Te wielonienasycone kwasy tłuszczowe dzielą się na 2 grupy: N – 6 (kwasy omega 6) i N – 3 (kwasy omega 3)

OMEGA – 3 tutaj wyróżniamy następujące kwasy tłuszczowe:

  • Kwas alfa- linolenowy ( ALA)
  • Kwas dokozaheksaenowy ( DHA )
  • Kwas eikopentaenowy ( EPA )

OMEGA -6 tutaj wyróżniamy następujące kwasy:

  • Kwas linolowy ( LA )
  • Kwas arachidynowy ( AA )

O wartości oleju lnianego świadczy fakt, że w jego składzie w całej puli występujących tam tłuszczów ok. 60 % to kwasy tłuszczowe z grupy OMEGA – 3, które występują tam w postaci kwasów alfa – linolowego ( ALA ). Z tych tłuszczów organizm może syntetyzować ( wytwarzać) pozostałe tłuszcze z grupy omega – 3 a więc ( DHA ) i ( EPA ).

O wartości oleju lnianego decydują też występujące w nim FITOESTROGENY, które są naturalnymi związkami roślinnymi.Posiadają one zdolność do regulacji poziomu estrogenów w organizmie człowieka. Ich działanie dotyczy wszystkich tkanek, które znajdują się pod wpływem oddziaływania estrogenów.

Zachowanie równowagi hormonalnej jest decydujące dla naszego zdrowia, ponieważ nadmiar lub niedobór estrogenów może powodować zaburzenia zdrowia.

Wyróżniamy następujące fitoestrogeny

  • LIGNANY
  • Izoflawony
  • kumestanty

W oleju lnianym fitoestrogeny występują w postaci LIGNANÓW.

Choć występują one też w innych roślinach, to w siemieniu lnianym jest ich kilkaset razy więcej niż w innych produktach spożywczych.

O wartości oleju lnianego świadczy też fakt zapotrzebowania komórek naszego organizmu na cząsteczki kwasu linolowego i linolenowego ( 2 niezbędne kwasy tłuszczowe) do produkcji bardzo ważnych substancji odkrytych po raz pierwszy w latach 60 – tych ubiegłego wieku, które nazywane są

PROSTAGLANDYNAMI ( PG ) i TRMBOKSANAMIO.

Kwasy tłuszczowe mogą występować w dwóch konfiguracjach geometrycznych zwanych izomerami: izomery cis i izomery trans.

W świeżym, zimno-tłoczonym, nieutlenionym oleju lnianym występują izomery cis. Z tych wytwarzają się dobroczynne prostaglandyny i tromboksany.

Z form izomerów trans szczególnie kwasów tłuszczowych omega – 6 wytwarzają się natomiast inne niekorzystne zestawy prostaglandyn i tromboksanów.

Izomery trans powstają pod wpływem temperatury, powietrza i światła jak i wskutek przemysłowego oczyszczania tłuszczów jak i podczas uwodorowienia ( utwardzania) w procesie produkcji z olejów roślinnych margaryn.

Te molekularne zmiany spotykane w margarynach rafinowanych i częściowo uwodornionych olejach rozstrajają delikatny mechanizm prostaglandyn i tromboksanów, co prowadzi do nadciśnienia tętniczego, skurczu naczyń krwionośnych i pewnych zaburzeń immunologicznych. Prowadzić to może do powstawania niektórych chorób zapalnych i różnego rodzaju alergii.

Do tej pory badacze zidentyfikowali ponad 100 różnych prostaglandyn, ale tylko 7 spośród nich wywołuje większość efektów fizjologicznych.

Niektóre z nich przyczyniają się do powstawania takich stanów patologicznych jak : zapalenie, zakrzep, gorączka, stres, natomiast inne je hamują.

Decydują także w znacznym stopniu o szerokości naszych naczyń krwionośnych, przepuszczalności błon komórkowych, ciśnieniu wewnątrz gałki ocznej, wytwarzaniu hormonów sterydowych, apetycie, przemianie tłuszczów, naszej odporności.

Dobroczynne działanie prostaglandyn ma miejsce wtedy, gdy błona komórkowa utworzona jest z mieszaniny lipidów ( tłuszczowców ) wśród których dominują kwasy cis nienasycone, które umożliwiają komórkom produkcję właściwego rodzaju prostaglandyn z niezbędnych kwasów tłuszczowych.

Trzeba tu dodać jeszcze i to, że aby zapewnić płynny przebieg procesów fizjologicznych w naszym organizmie poniżej wymienione spośród znanych prostaglandyn tj.

PGE – 1, PGE – 3 i PGI – 1 mają podobne działanie i przyczyniają się do rozkurczu tętnic, zmniejszają ciśnienie tętnicze krwi, ograniczają procesy zapalne, zwalniają wzrost guzów, działają przeciwzakrzepowo.

Gdy przeważają PGE – 2 i tromboksany – działanie ich wówczas jest szkodliwe – odwrotne do wyżej wymienionego.

Jaki zatem wypływa wniosek dla nas?

Ponieważ prostaglandyny powstają z tego co jemy, powinniśmy jeść takie pokarmy, w skład których one wchodzą, przede wszystkim oleje zawierające kwasy tłuszczowe omega – 3 (izomery cis) w ich naturalnej postaci i nienaruszone przez proces rafinacji.

Takim produktem, który spełnia te warunki jest świeży olej lniany, zimnotłoczony, który dodatkowo poprawia zaburzone w dzisiejszym pożywieniu proporcje kwasów tłuszczowych omega – 3 i omega – 6.